استاد سطوح عالی حوزه علمیه خراسان، عضو گروه علمی مدرس امام علی بن موسی الرضا (ع)
چکیده
نتیجه و برایند باورهای رجالی و حدیثی در کمیت و کیفیت اعتبار سنجی و ارزشگذاری اسناد روایات اهل بیت به خوبی دیده میشود. هرگونه اتخاذ مبنا در مسائل مرتبط با سند روایات میتواند در رد یا قبول روایات موثر باشد و این تاثیر در وادی فقه که مرتبط با عمل مکلف و جامعه مسلمانان است بسیار ملموستر است. شیوهها و مبانی اعتبارسنجی اسناد تفاوتهای چشمگیری دارند و هر عالم و مجتهدی که دغدغه استفاده از نص دارد باید شیوه و مبنای مقبول خودش را داشته باشد. صاحب ریاض به عنوان یکی از فقهاء سترگ هم عصر عالمان اخباری شیعه – که حوزه شیعه هنوز متأثر از نگاههای متفاوت آنان به حدیث بود – هم چون دیگر مجتهدان عرصه فقاهت، مبانی و روشهایی در اعتبارسنجی اسناد روایات دارد که در عین اهمیت آن، تاکنون استخراج نشده و از لابلای کتابهای فقهی و مرتبط ایشان قابل برداشت است. این مقاله با کمک از منابع مکتوب و روش توصیفی - تحلیلی در صدد است تا چگونگی اعتبارسنجی اسناد روایات را طبق نظر ایشان و با استفاده از شواهد و قراین موجود - در نبود منابع رجالی و حدیثی از صاحب ریاض- از کتاب های فقهی شان برداشت کند. صاحب ریاض اهمیت زیادی به اعتبار و صحت سند میدهد و از طرفی قائل است که سند ضعیف؛ قابل جبران به وسیله اجماع یا شهرت و... است. ایشان توثیقات ـ تضعیفات و قواعد رجالی را در اعتبار اسناد دخیل دانسته و آثار آن را در رد یا قبول روایت جاری می داند. اعتماد به قاعده اصحاب اجماع، قاعده تسویه و... از مواردی است که در اعتبارسنجی روایات از نظر ایشان کاربرد دارد.
)